Cerveteri to niewielkie miasto w środkowych Włoszech, położone nad brzegiem Morza Tyrreńskiego. Znane jest z licznych nekropolii etruskich, które zachowały się do czasów obecnych na okalających miasto wzgórzach. Cerveteri założone zostało około 1400 roku p.n.e. przez przybyłych tu z Tesalii Pelazgów. W późniejszym czasie dostało się we władanie członków starożytnego ludu Etrusków, którzy nazwali je Caere Vetus. Swój największy rozkwit miasto przeżywało w VII i VI wieku p.n.e. Wtedy to należało do federacji 12 miast etruskich i pozostawało jednym z najbogatszych i najważniejszych ośrodków handlowych w regionie. W V w. p.n.e. zaczął się stopniowy upadek miasta. W III w. p.n.e. Caere weszło w skład koalicji walczącej z Rzymianami, po klęsce 273 roku p.n.e. utraciło połowę swego terytorium. W 90 roku p.n.e. przeszło pod zwierzchnictwo Rzymu, otrzymując niepełne prawa obywatelskie. Obecnie Cerveteri stanowi jedno z najważniejszych miejsc archeologicznych związanych z kulturą etruską we Włoszech. Do czasów obecnych zachowały się tu fragmenty murów obronnych z sześcioma bramami oraz pozostałości świątyń i cystern. W pobliżu znajdują się nekropole kultury Villanova oraz ogromna nekropola etruska z licznymi grobami tumulusowymi (kurhanami) i hypogeami. Najcenniejszym zabytkiem jest tu jednak bogato wyposażony etruski grób komorowy Regolini-Galassi. Jest to wykuty w skale, zbudowany z kamiennych bloków i częściowo przykryty kurhanem grobowiec. Jak wykazały badania archeologiczne pochodzi on z połowy VII wieku p.n.e. Pochowano w nim trzy osoby: dwóch mężczyzn i kobietę. We wnętrzu odnaleziono liczne ozdoby ze złota, srebrne puchary, dwa wozy, drewniany tron obłożony brązowymi blachami, brązowe łoże, tarcze i kotły, a także importowane przedmioty z kości słoniowej i bursztynu. Obecnie przedmioty te znajdują się w Gregoriańskim Muzeum Etruskim w Watykanie. Grób nazwany został na cześć jego odkrywców - dwóch poszukiwaczy zabytków, generała Vincenzo Galassiego i Alessandra Regoliniego. W 2004 roku zabytkowe etruskie nekropolie w okolicach Cerveteri i Tarquiny zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Ciekawostki
- W starożytnym Rzymie od nazwy Caere nazywano wszystkich, którzy nie mieli prawa głosu.
- Kultura i cywilizacja Etrusków wywarła przypuszczalnie wielki wpływ na Rzymian, istnieje nawet pogląd, że cywilizacja rzymska jest w istocie kontynuacją cywilizacji etruskiej pod inną nazwą i z innym językiem.