Tallin (Tallinn)

Estonia     UNESCO
Kraj: Estonia
Kontynent: Europa
Kategoria: Miasta
Prowincja: Harju
Populacja: 409 661
Powierzchnia: 159 km²
Strona Internetowa: www.visittallinn.ee
GPS: N: 59°26'14.58", E: 24°44'43.35"
Tallin
Tallin - panorama

Tallin to miasto w północnej Estonii, położone na południowym brzegu Zatoki Fińskiej. Jest to stolica i zarazem największe miasto w Estonii, które zamieszkuje blisko 440 tysięcy ludzi. Jak głoszą źródła pisane Tallin założony został w X wieku jako osada targowo-portowa estońskiego grodu Kalewanlinna. Wiadomo jednak, że prawdopodobnie już dużo wcześniej znajdował się tu niewielki gród obronny. W 1219 roku ówczesny król duński Waldemar II Zwycięski podbił i przejął osadę, po czym rozbudował umocnienia i uczynił gród swoją siedzibą. Wkrótce potem osiedlili się tu pierwsi niemieccy kupcy. Po klęsce Duńczyków pod Bornhöved w 1227 roku, Tallin przeszedł w ręce Kawalerów Mieczowych. W 1285 roku Tallin stał się miastem członkowskim Hanzy, związku miast handlowych Europy Północnej z czasów Średniowiecza. W 1346 roku wraz z Estonią został sprzedany przez Danię zakonowi krzyżackiemu. Po upadku państwa zakonnego miasto opanowane zostało przez Szwedów. W połowie XIX wieku Tallin stał się głównym ośrodkiem estońskiego ruchu narodowego. Przez stulecia miasto znane było pod nazwą Rewel. Dopiero w 1918 roku, kiedy zostało stolicą nowo utworzonej republiki Estonii, przemianowano je na Tallin. W 1870 roku miasto zyskało linię kolejową łączącą je z Petersburgiem co znacznie podniosło jego rangę. Wtedy też znacznie rozbudowano miejscowy port. Ciężki okres w historii miasta nastał na okres II wojny światowej, kiedy to w skutek działań wojennych zostało dotkliwie zniszczone. Po wojnie większość zabytkowych domów została pieczołowicie odbudowana wraz ze średniowiecznymi obwarowaniami miejskimi, basztami oraz bramami. Obecnie na cały system obwarowań składa się 2 km murów, 25 wież i kilka bram.

Zwiedzanie

O dawnej świetności Tallina przypominają liczne okazałe kupieckie kamienice oraz bogato zdobione kościoły. Serce otoczonej murami (z licznymi bramami i basztami) najstarszej części miasta stanowi niewielki Plac Ratuszowy (Raekoja plats) na którym w sezonie letnim bardzo często organizowane są różnego rodzaju festyny i wydarzenia kulturalne. W jednym z jego narożników znajduje się budynek ratusza miejskiego, który obecnie stanowi jeden z symboli Tallina. Zwiedzając Tallina koniecznie trzeba udać się na platformę widokową Patkuli, skąd rozpościera się przepiękna panorama całego miasta. Na terenie starego miasta zachowało się także wiele zabytkowych willi i kamienic czynszowych. W 1997 roku zabytkowe tallińskie stare miasto zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO

Ratusz w Tallinnie

Ratusz w Tallinnie (Tallinna raekoda) wzniesiony został na początku XV stulecia w miejscu starszego budynku w którym rezydowała rada miejska. Praktycznie aż do 1970 roku pełnił funkcję siedziby władz miejskich, kiedy to została ona przeniesiona w inne miejsce. Sam budynek to masywna, dwukondygnacyjna budowla, której charakterystycznym elementem jest wysoka, smukła 64 metrowa ośmioboczna wieża. W 1628 roku została ona nakryta późnorenesansowym hełmem. W wieży znajduje się także jeden z najstarszych dzwonów w krajach bałtyckich, który dawniej służył jako alarm w razie pożaru. Budowla reprezentuje styl późnego gotyku (jest to jedyny w pełni zachowany gotycki ratusz w północnej Europie). Na parterze ratusza znajduje się m.in. restauracja III Draakon, w której można zjeść słynną estońską zupę z renifera (Elk Soup).

Tallin - Ratusz

Zamek Toompea

Ta imponująca twierdza znajduje się na wzgórzu Toompea, które wedle miejscowej legendy jest prehistorycznym kurhanem usypanym w miejscu pochówku praocja finów Kaleva przez jego żonę Lindę. W zapiskach historycznych pierwsze informacje o grodzie warownym znajdującym się w miejscu obecnego zamku pochodzą z dokumentów datowanych na 1219 rok. W kolejnych wiekach twierdza była sukcesywnie powiększana i rozbudowywana. Swój obecny kształt budowla uzyskała w czasie ostatniej większej przebudowy jaka przeprowadzona została na początku XVIII stulecia, kiedy to zamek przekształcony został w reprezentacyjną rezydencję. Wtedy to powstały m.in. dwa nowe okazałe skrzydła (barokowe i neoklasycystyczne) w których urządzone zostały urzędy i kwatery mieszkalne gubernatora (w owym czasie miasto znajdowało się pod rządami cesarstwa rosyjskiego). Obecnie na zamku znajduje się główna siedziba Parlamentu Estońskiego, rządu i najwyższych władz republiki.

Tallin - Zamek Toompea

Katedra Najświętszej Maryi Panny

Jest to kościół ewangelicko-luterański, który znajduje się u stóp wzgórza Toompea przy ulicy Niguliste 13. Obecna katedra (Toomkirik) wybudowana została w latach pięćdziesiątych XX wieku w miejscu świątyni, która niemal doszczętnie została zniszczona w czasie II wojny światowej. Jej historia jednak sięga pierwszej połowy XIII wieku, kiedy to wybudowano tu pierwszy kościół, który konsekrował sam król Waldemar II (1170-1241). W kolejnych wiekach katedra była sukcesywnie rozbudowywana. Niegdyś świątynia była ośrodkiem życia duchownego najważniejszych tallińskich rodów niemieckich. Ich godła widnieją na ścianach, a kamienie nagrobne - w posadzkach.

Pozostałe Zabytki Tallinna

  • Kościół św. Mikołaja (Niguliste kirik) - wybudowany został w połowie przez przybyłych do Tallina z Gotlandii kupców westfalskich. W kolejnych wiekach świątynia była kilkukrotnie przebudowywana. Obecnie jest to trójnawowa, pięcioprzęsłowa bazylika z prezbiterium zakończonym poligonalnym obejściem. Charakterystycznym elementem kościoła jest 105 metrowa wieża zwieńczona barokowym hełmem ze ślepymi lukarnami i piętrową latarnią. W jego wnętrzu znajduje się wiele niezwykle cennych dzieł sztuki z których na szczególną uwagę zasługuje znajdujące się w kaplicy św. Antoniego XV wieczne malowidło zwane Taniec śmierci mistrza Bernta Notke z Lubeki. Przedstawia popularny w tamtych czasach motyw śmierci jako upomnienie przed nieuchronnym śmiertelnym losem, ale także jako wyraz rozczarowania marnością świata i skargi na jego przemijanie. Zachowany obraz jest fragmentem większej, 30-metrowej całości. Patronem świątyni jest św. Mikołaj z Miry, który jest także patronem kupców i żeglarzy.
  • Sobór Aleksandra Newskiego (Aleksander Nevski katedraal) - prawosławny sobór wzniesiony w latach 1893-1900 z inicjatywy gubernatora estońskiego Siergieja Szachowskiego i proboszcza prawosławnej parafii Przemienienia Pańskiego w Tallinnie Konstantina Tizika. Świątynia miała być symbolem panowania rosyjskiego w Estonii, a także przyczynić się do upowszechniania prawosławia. Po odzyskaniu przez Estonię niepodległości nowe władze rozważały rozbiórkę świątyni, ostatecznie jednak, po protestach prawosławnych mieszkańców kraju, zgodziły się na jego dalsze funkcjonowanie. Sobór reprezentuje styl bizantyjsko-rosyjski, posiada trzy absydy i pięć cebulastych kopuł. We jego wnętrzu znajdują się trzy ołtarze oraz dwurzędowy ikonostas.
  • Dom Wielkiej Gildii (Suurgildi hoone) - jest to imponująca gotycka kamienica która wzniesiona została w 1410 roku na polecenie hanzeatyckich kupców. Obecnie mieści się w niej Muzeum Historyczne;
  • Kościół św. Olafa (Oleviste) - jest to świątynia należąca do kościoła Estońskiej Unii Zborów Ewangelicznych Chrześcijan i Baptystów. Jego początki sięgają drugiej połowy XIII wieku, kiedy to w miejscu które było prawdopodobnie placem targowym osadników skandynawskich wzniesiono pierwszą świątynię. Swój obecny kształt kościół uzyskał w 1840 roku kiedy to odbudowano go po zniszczeniach jakie wyrządził wielki pożar. Do świątyni przylega XVI wieczna kaplica Mariacka, ufundowana przez miejscowego kupca, Hansa Pawelsa. Na początku XVI stulecia wieża kościoła została zwieńczona wysokim, szpiczastym hełmem i osiągnęła blisko 160 metrów wysokości co uczyniło świątynię najwyższą budowlą w Europie. Patronem kościoła jest św. Olaf II Haraldsson, patron Norwegii.
  • Pałac Kadriorg (Kadrioru loss) - jest to reprezentacyjna barokowa rezydencja (znajdująca się w dzielnicy o takiej samej nazwie) wybudowana w latach 1718-1723 na polecenie cara Piotra I Wielkiego (1672-1725). Głównym projektantem założenia został znany włoski architekt Niccolo Michetti. Całość otoczona została rozległym parkiem krajobrazowym utrzymanym w stylu angielskim i francuskim. Obecnie w murach pałacu mieści się muzeum sztuki. Zwiedzając rezydencję warto obejrzeć do przepięknej Białej Sali wyłożonej marmurowymi płytkami z plafonem z malowidłem nawiązującym do Przemian Owidiusza. W sąsiedztwie pałacu, nad brzegiem zatoki znajduje się pomnik upamiętniający 177 rosyjskich marynarzy, którzy zatonęli w 1893 wraz ze swoim okrętem wojennym "Rusałka".
  • Dom Bractwa Czarnogłowych (Mustpeade maja) - renesansowa kamienica usytuowana przy ul. Pikk 26. Wybudowana została w XIV wieku z inicjatywy Bractwa (Gildii) Czarnogłowych, organizacji kupieckiej istniejącej w Tallinnie od XIV wieku do 1895 roku.
  • Kościół Karola (Karli Kirk) - jest to luterański kościół zbudowany na wzgórzu Tõnismägi (św. Antoniego) w latach 1862-1870 według projektu Otto Piusa Hippiusa. Świątynia powstała w miejscu starej XIV wiecznej kaplicy. Kościół został zaprojektowany na wzór zachodnioeuropejskich katedr, na planie krzyża łacińskiego z dwiema zachodnimi wieżami po bokach i neoromańską rozetą.
  • Katedra Świętych Apostołów Piotra i Pawła (Peeter-Pauli katedraal) - jest to jedna z dwóch świątyń rzymskokatolickich w Tallinnie. Neogotycka katedra wzniesiona została w latach 1841-1844 w miejscu starego refektarza należącego do klasztoru dominikanów.

Tallin

Muzea w Tallinie

  • Muzeum Historii Estonii (Eesti Ajaloomuuseum) - znajduje się przy ulicy Pikk 17 i prezentuje liczne znaleziska oraz artefakty związane z historią Estonii;
  • Estońskie Muzeum Sztuki Współczesnej (Eesti Kunstimuuseum KUMU) - znajduje się przy ulicy Weizenbergi 34 / Valge 1 i poświęcone jest nowoczesnej sztuce nastawionej głównie na estońskich artystów;
  • Kiek in de Kök - znajduje się przy ulicy Komandandi 2 (w jednej z baszt) i zajmuje trzy kondygnacje na których prezentowana jest stała ekspozycja ilustrująca militarne dzieje Tallina;
  • Muzeum Adamsona-Erica - znajduje się przy ulicy Lühike jalg3 i prezentuje prace wybitnego estońskiego artysty Ericha Carla Hugo Adamsona (1902-1968). Zajmował się on głównie malarstwem w sztuce użytkowej i wraz z dwoma innymi estońskimi artystami, Eduardem Wiiraltem i Kristjanem Tederem, otworzyli własną wystawę sztuki w Tallinie;
  • Muzeum Architektury (Eesti Arhitektuurimuuseum) - znajduje się przy ulicy Ahtri 2 i prezentuje wystawy stałe, obrazujące wszystkie style architektoniczne rozpowszechnione w XX wieku w Estonii;
  • Muzeum Banku Estonii (Eesti Panga muuseum) - znajduje się przy ulicy Estonia pst 11 i prezentuje pieniądze z pierwszego okresu estońskiej niepodległości (1920-1940), projekty kart kredytowych oraz estońskie monety euro;
  • Muzeum Eduarda Vildego - znajduje się przy ulicy Roheline3;
  • Muzeum Energetyki (Energia avastuskeskus) - znajduje się przy ulicy Pohja pst 29 i prezentuje interaktywne eksponaty związane z wszelkimi formami energii oraz tym, jak jest wytwarzana i przsyłana;
  • Muzeum Fotograficzne (Fotomuuseum) - znajduje się przy ulicy Raekoja tn 4/6;
  • Muzeum Laidonera - znajduje się przy ulicy Moisa 1 Viimsi;
  • Muzeum Lalek (Nukuteatrimuuseum) - znajduje się przy ulicy Kotzebue 16;
  • Muzeum Miejskie (Linnamuuseum) - znajduje się przy ulicy Vene 17;
  • Muzeum Mikkela (Mikkeli muuseum) - znajduje się przy ulicy Weizenbergi 28 i prezentuje bogatą kolekcję sztuki zgromadzoną przez Johannesa Mikkela (1907-2006);
  • Muzeum Morskie (Eesti Meremuuseum) - znajduje się przy ulicy Pikk 70 i prezentuje liczne eksponaty związane z budową statków, portów, kartografią o hodowlą ryb;
  • Muzeum Okupacji (Okupatsioonide ja vabaduse muuseum Vabamu) - znajduje się przy ulicy Toompea 8 i prezentuje liczne eksponaty i wystawy związane z czasami kiedy Estonia znajdowała się pod rządami władz nazistowskich a później radzieckich;
  • Muzeum Sztuki Użytkowej - znajduje się przy ulicy Lai 17;
  • Muzeum Tammsaarego - znajduje się przy ulicy Koidula 12a;
  • Muzeum Teatru i Muzyki (Eesti Teatri- ja Muusikamuuseum) - założone zostało w 1924 roku przez estońskiego kompozytora Peetera Südę i znajduje się przy ulicy Müürivahe 12. W placówce zgromadzono imponującą kolekcje instrumentów muzycznych, notatek oraz rekwizytów teatralnych;
  • Muzeum Czekolady Chocolala (Chocolala Šokolaadimuuseum) - znajduje się przy ulicy Suur-Karja 20 i poświęcone jest historii estońskiego przemysłu cukierniczego; Założone zostało w 2018 roku przez Kristi Lehtis, właścicielkę znanej marki Chocolala produkującej czekolady;
  • Muzuem Konstantina Pätsa (Konstantin Päts Museum) - znajduje się przy ulicy Pirita tee 56 i poświęcone jest jednemu ze współtwórców państwowości estońskiej i pierwszemu estońskiemu prezydentowi Konstantinowi Pätsowi (1874-1956);
  • Muzeum Zdrowia - znajduje się przy ulicy Lai 28-30;
  • Galeria Sztuki Obcej (Kadrioru kunstimuuseum) - znajduje się przy ulicy Weizenbergi 37 w Pałacu Kadriorg i prezentuje kolekcję sztuki holenderskiej, włoskiej i rosyjskiej;
  • Pałac Maarjamäe - znajduje się przy ulicy Pirita 56 gdzie w salach pałacowych urządzone zostały ekspozycje prezentujące eksponaty związane z najnowszą historią Estonii. Na terenie muzeum działa również plenerowa ekspozycja pomników i monumentalnej rzeźby z okresu Estońskiej SRR;
  • Przytułek Świętego Jana - znajduje się przy skrzyżowaniu ulic Tartu mnt i Ravala pst.;

Tallinn Card

Planując zwiedzanie Tallina warto zakupić kartę Tallinn Card, która umożliwia wejście do 40 różnych muzeów i atrakcji, a także uprania na darmowe poruszanie się po mieście komunikacją miejską. Kartę można także wykupić on-line (wtedy dostajemy zniżkę 1 €). Karta 1 dniowa kosztuje 28 €, a dwu dniowa 42 € (ceny na rok 2021).

Ciekawostki

  • Obecna nazwa miasta Tallin używana jest od 1918 roku (wcześniej miasto nazywane było Rewal, Rewel, Lindanisa, Kolywań czy Kaluri) i oznacza w wolnym tłumaczeniu "Miasto Duńczyków" lub talu-linn - "Miasto Rolnicze";
  • W Tallinie znajduje się jedna z najstarszych aptek (Raeapteek) na świecie, która funkcjonuje nieprzerwanie od XV wieku;
  • Patronem Tallina jest św Wiktor z Marsylii, który wedle tradycji był oficerem Legii Tebańskiej i po długim procesie oraz ciężkich torturach, miał ponieść śmierć męczeńską za odmowę wyrzeczenia się wiary chrześcijańskiej;
  • Największą budowlą Talinna jest usytuowana w dzielnicy Pirita, mająca 314 metrów wysokości wieża telewizyjna (Tallinna teletorn). Wybudowano ją w 1980 roku z okazji rozgrywania konkurencji żeglarskich podczas Igrzysk Olimpijskich w Moskwie. Na wysokości 170 merów znajduje się taras widokowy wraz z restauracją.;
  • W 2011 roku Tallin wraz z fińskim miastem Turku wybrany został Europejską Stolicą Kultury.

Zdjęcia [55]
Tallin
Miasta Jarko· 1909
Tallin
Miasta Jarko· 1876
Tallin
Miasta Jarko· 1815
Tallin
Miasta Jarko· 1912
Tallin
Miasta Jarko· 1856
Tallin
Miasta Jarko· 1853
Zabytki i atrakcje w pobliżu (do 50 km)
Czy wiesz że?
Najdłuższą rzeką Estonii jest Võhandu. Ma 162 km długości, wypływa z okolic wioski Saverny i wpada do jeziora Lämmijärv. Od 2006 roku na rzece odbywa się maraton kajakarski.
Reklama
Polub nas