Lewocza (Levoča)

Słowacja     UNESCO
Kraj: Słowacja
Kontynent: Europa
Kategoria: Miasta
Kraj: Preszowski
Populacja: 14 511
Powierzchnia: 64 km²
Strona Internetowa: www.levoca.sk
GPS: N: 49°1'33.67", E: 20°35'19.95"
Lewocza
Lewocza - panorama
Lewocza to zabytkowe miasto we wschodniej Słowacji, położone w samym sercu Spisza u podnóża Gór Lewockich, nad rzeką Levočsky potok. Jego początki sięgają XI stulecia, kiedy to przy drodze do Nowej Wsi Spiskiej znajdował się otoczony niewielką osadą romański kościół św. Mikołaja. Ponadto archeolodzy odnaleźli tu także drugą osadę, która ulokowana były przy obecnej bramie Koszyckiej. Obie wioski zostały zniszczone w XIII w czasie jednego z najazdów Tatarskich. W zapiskach historycznych Lewocza, pojawia się dopiero w dokumentach pochodzących z pierwszej połowy XIII wieku. Wtedy to założona została zupełnie nowa wioska przez przybyłych w okoliczne rejony niemieckich osadników. W 1271 roku na krótki okres czasu Lewocza stała się głównym ośrodkiem Związku Sasów Spiskich (niemieckich osadników pochodzących głównie z Saksonii). W pierwszej połowie XIV wieku Lewocza otrzymała status wolnego miasta królewskiego, a co za tym idzie liczne przywileje oraz ulgi (działało tu wtedy przeszło 30 cechów rzemieślniczych). Dodatkowo korzystne położenie na trasie ważnego szlaku handlowego (Via Magna) wiodącego z Węgier przez Spisz do Krakowa spowodowało, że na przełomie XV i XVI wieku miasto stało się jednym z ważniejszych ośrodków handlowych regionu. Za panowania Habsburgów ewangelicka dotąd Lewocza została poddana prawie całkowitej rekatolicyzacji. Kres świetności miasta nastąpił dopiero w XIX wieku, kiedy to przestało być nadgranicznym ośrodkiem monarchii habsburskiej. Zastopowanie rozwoju paradoksalnie pozwoliło na zachowanie do czasów obecnych w stanie praktycznie nienaruszonym średniowiecznego układu urbanistycznego miasta wraz z otaczającym je pierścieniem murów obronnych.

Lewocza - Plan

Zwiedzanie
Jednym z najcenniejszych zabytków Lewoczy jest usytuowany w samym sercu starego miasta okazały gotycki kościół św. Jakuba. Jego budowa rozpoczęta została w XIII wieku w czasach panowania króla węgierskiego Karola Roberta (1307-1342) i ciągnęła się aż do 1370 roku. Powstała wówczas monumentalna świątynia, która obecnie obok katedry św. Elżbiety w Koszycach jest drugą co do wielkości gotycką świątynią na Słowacji. Wewnątrz kościoła znajduje się osiemnaście gotyckich i renesansowych ołtarzy, z których za najbardziej unikatowy i wartościowy uchodzi wykonany przez samego Mistrza Pawła ołtarz główny św. Jabuba Apostoła. Ma on przeszło 18 metrów wysokości i uznawany jest za największy gotycki ołtarz na świecie. W sąsiedztwie kościoła znajduje się przepiękny renesansowy budynek ratusza miejskiego. Budowla ta wzniesiona została w XV wieku, w miejscu starego ratusza, który został strawiony przez pożar jaki nawiedził miasto w 1550 roku. Jego charakterystycznym elementem są późnorenesansowe arkady na parterze i piętrze. Obecnie w murach budynku ma swoją siedzibę Muzeum Spiskie, prezentujące dzieje miasta na tle burzliwej historii regionu. Pozostałe ważne zabytki Lewoczy to m.in. renesansowa kamienica Thurzonów, XVI wieczny Pręgierz (zwany także klatką hańby), kościół i klasztor minorytów, zbudowany w latach 1806-1826 wg projektu Antona Povolneho - Wielki Dom Župný oraz zachowane w prawie idealnym stanie średniowieczne obwarowania miejskie z sześcioma basztami i trzema bramami (Koszycką, Menhardską i Polską). Ich całkowita długość wynosi obecnie przeszło 2,5 km. W 2009 roku zabytkowe centrum Lewoczy zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Mistrz Paweł z Lewoczy
Pisząc o Lewoczy nie sposób nie wspomnieć Mistrza Pawła, który w znaczący sposób zapisał się na kartach historii. Jest on uznawany za jednego z najgenialniejszych twórców późnego gotyku w Europie. Mistrz Paweł jest postacią sławną, acz tajemniczą, bo do dziś nie wiadomo skąd pochodził. Przypuszcza się, że mógł być Niemcem, Włochem, Francuzem, a nawet Polakiem. Być może urodził się w samej Lewoczy, po czym opuścił miasteczko na wiele lat, by wyuczyć się rzeźbiarskiego fachu, w którymś ze słynnych europejskich ośrodków. Wiadomo, że około 1500 roku osiedlił się w Lewoczy, gdzie szybko zyskał wielkie uznanie. Poza rzeźbą zajmował się m.in. produkcją wina, był także rajcą miejskim i członkiem liczącego się bractwa. Utrzymywał bliskie kontakty z Witem Stwoszem, a może i był jego uczniem. Prawdopodobnie należał do krakowskiego cechu malarzy, rzeźbiarzy i szklarzy lub norymberskiej szkoły rzeźbiarskiej, a do Lewoczy mogła sprowadzić go znana rodzina Turzonów, która działała na Spiszu i w Krakowie. Mistrz Paweł zdobył sławę dopiero po śmierci. Zaczęto o nim wspominać dopiero około 1870, gdy poszukiwano twórcy ołtarza w Lewoczy. Jego najbardziej znane dzieła to m.in: ołtarz w kościele św. Jakuba w Lewoczy, ołtarz św. Barbary w Bańskiej Bystrzycy oraz ołtarz św. Jerzego w Spiskiej Sobocie.
Zdjęcia [30]
Lewocza
Miasta jarko· 579
Lewocza
Miasta jarko· 557
Lewocza
Miasta jarko· 551
Lewocza
Miasta jarko· 534
Lewocza
Miasta jarko· 548
Lewocza
Miasta jarko· 551