Spiska Kapituła (Spišská Kapitula)

Słowacja     UNESCO
Kraj: Słowacja
Kontynent: Europa
Kategoria: Miasta
Kraj: Preszowski
Miejscowość: Spiskie Podgrodzie
Strona Internetowa: dieceza.kapitula.sk
GPS: N: 49°0'1.75", E: 20°44'26.82"
Spiska Kapituła - panorama
Spiskie Podgrodzie (Spišské Podhradie) to niewielka miejscowość w środkowo-wschodniej Słowacji, położona na wschodnim krańcu Kotliny Hornadzkiej, około 15 km w kierunku wschodnim od Lewoczy. Oprócz zamku tym co przyciąga tu wielu turystów jest będące niegdyś główną siedzibą biskupa Spiszu warowne miasteczko kościelne Spiska Kapituła (obecnie stanowi ono dzielnicę Spiskiego Podgrodzia). Jego początki sięgają przełomu XI i XII wieku, kiedy to tereny te zasiedlone zostały przez węgierskich kolonizatorów. Wtedy też wybudowany został tu kościół św. Marcina, który bardzo szybko stał się jednym z ważniejszych ośrodków religijnych na całym Spiszu. Wkrótce potem przy kapitule założona została szkoła, która przekształcona została w seminarium duchowe. W XIV wieku zabudowania kapituły otoczone zostały murem obronnym, który znacznie umocniono i rozbudowano w XVII wieku w czasie powstań protestanckich. W 1776 roku założone zostało tu biskupstwo spiskie. Główną budowlę kapituły stanowi XIII wieczna późnoromańska katedra św. Marcina (Katedrálny chrám sv. Martina). Na przestrzeni wieków świątynia ta była wielokrotnie rozbudowywana, a swój obecny kształt uzyskała w czasie ostatniej większej przebudowy jaka przeprowadzona została w XVIII wieku. Wtedy to obiekt poddany został licznym późnobarokowym przeróbkom. Z pierwotnego kościoła zachował się do dziś m.in. wspaniałe romańskie portale (główny i południowy) oraz romańska rzeźba leżącego białego lwa (najstarszy tego typu zabytek na Słowacji). W drugiej połowie XV wieku w południowej części świątyni dobudowana została gotycka kaplica rodziny Zapolyów.
Oprócz kościoła w skład całego założenia wchodzą także m.in. dwie bramy wejściowe (Górna i Dolna), późnobarokowy pałac biskupi, wzniesiona w 1793 roku wieża zegarowa, klasycystyczny budynek seminarium duchowego oraz kanonie (domy mieszkalne księży kanoników należących do kapituły). W 1993 roku Spiska Kapituła wraz z pobliskim zamkiem (Spišský Hrad) oraz wioską Żehra wpisane zostały na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Ciekawostki
- W 1883 roku do miejscowego seminarium duchownego przyjęty został przyszły słowacki polityk i współzałożyciel Słowackiej Partii Ludowej, uznawany przez Słowaków za ojca narodu - Andrej Hlinka (1864-1938).
- W sąsiedztwie Spiskiej Kapituły znajduje się rezerwat Siwa Broda (Sivá brada) ze sztucznym gejzerem oraz źródłem wody mineralnej Ondrej.